15 Phương pháp ngăn chặn gian lận trong thi cử đảm bảo tính công bằng trong giáo dục

Gian lận trong thi cử không chỉ ảnh hưởng đến quá trình đánh giá kết quả học tập mà còn tạo thói quen xấu cho học sinh về sau. Để đảm bảo tính công bằng trong quá trình đánh giá kiến thức, cần có các biện pháp ngăn chặn gian lận hiệu quả. Trong bài viết này, FLYER đã tổng hợp 15 phương pháp ngăn chặn gian lận trong thi cử mà các trung tâm, trường học có thể áp dụng. Mời quý thầy cô cùng tham khảo!

1. Phương pháp ngăn chặn gian lận trong thi cử truyền thống

Thi trực tiếp tại lớp (thi cử truyền thống) vẫn là hình thức kiểm tra phổ biến nhất hiện nay. Dưới đây là một số phương pháp ngăn chặn gian lận trong thi cử hiệu quả được áp dụng tại nhiều nơi trên thế giới.

1.1. Nâng cao nhận thức của học sinh

Thảo luận về sự trung thực và tính chính trực có thể không ngăn chặn được hành vi gian lận, nhưng ít nhất đây cũng là một lời nhắc nhở cho học sinh về tính liêm chính trong học tập.

Khi thảo luận, thầy cô hãy:

• Liên kết các khái niệm trung thực với đạo đức;
• Giải thích về sự ảnh hưởng của gian lận đến quá trình và kết quả học tập của các em;
• Đặt kỳ vọng rõ ràng về tính trung thực trong quá trình học sinh làm bài thi.

1.2. Văn bản cam kết chống gian lận

Để chống gian lận, thầy cô có thể cùng học sinh ký một văn bản cam kết. Các bước thực hiện đơn giản:

Bước 1: Soạn nội dung văn bản

• Thầy cô có thể sưu tầm hoặc cùng học sinh soạn thảo nội dung;
• Văn bản cần chứa các quy tắc và luật lệ liên quan;
• Các điều khoản cần được mô tả rõ ràng, phòng tránh trường hợp một số em tìm kiếm kẽ hở và chối bỏ hành vi gian lận.

Bước 2: Thầy cô và học sinh ký tên vào bản cam kết hoàn chỉnh sau khi thống nhất ý kiến.

Để văn bản nổi bật hơn, thầy cô có thể tạo thành một áp phích treo trên tường lớp học. Tấm áp phích này đóng vai trò như một lời nhắc nhở đến học sinh: các em đã ký cam kết và cần tuân thủ theo những nội dung đã thống nhất trong văn bản.

1.3. Cho học sinh ngồi cách xa nhau

Sắp xếp cho học sinh ngồi cách xa nhau trong ngày kiểm tra đảm bảo những học sinh có lịch sử gian lận không thể tương tác với nhau. Giáo viên không nên tiết lộ thông tin này trước buổi kiểm tra, tránh trường hợp các em lên kế hoạch “quay cóp” từ sớm. Việc tách chỗ ngồi cũng giúp giảm áp lực tâm lý cho những em không có ý định gian lận, và tạo môi trường công bằng hơn cho cả lớp.

1.4. Đổi chỗ trong ngày kiểm tra

Các học sinh ngồi cùng bàn thường có mối quan hệ thân thiết. Việc giữ nguyên vị trí trong giờ kiểm tra có thể tạo cơ hội cho các em gian lận khi việc quay cóp diễn ra dễ dàng hơn. Để thay đổi tình trạng này, trong ngày thi, thầy cô hãy “đảo” chỗ ngồi thông thường của các em, đảm bảo rằng những học sinh thân thiết và có lịch sử gian lận ngồi cách xa nhau.

1.5. Camera giám sát 

Camera giám sát thi cử được áp dụng trong nhiều lớp học tại Việt Nam và trên thế giới. Thiết bị này hỗ trợ:

• Phát hiện hành vi gian lận: nhìn bài, chép bài, sử dụng tài liệu không phù hợp hoặc trao đổi thông tin với bạn,…;
• Cung cấp hình ảnh làm chứng cứ để nhắc nhở học sinh và xử lý bài thi khi có nghi ngờ gian lận;
• Ngăn chặn ý định gian lận ngay từ đầu, vì học sinh biết rằng hành động của mình đang được quay lại.

1.6. Cho đề thi nhiều câu hỏi mở

Câu hỏi mở giúp hạn chế gian lận trong thi cử bởi chúng không có đáp án cố định. Mỗi học sinh cần dựa vào kiến thức và khả năng suy luận của bản thân để đưa ra câu trả lời của riêng mình.

Ngoài ra, học sinh cũng được phát triển khả năng suy luận nhiều hơn. Thay vì giới hạn đáp án, các câu hỏi mở tạo cơ hội để các em trình bày quan điểm, giải thích và ứng dụng kiến thức theo mức độ hiểu bài cá nhân. Điều này giúp thầy cô đánh giá học tập linh hoạt.

Gợi ý công cụ tạo câu hỏi mở:

• Trợ giảng AI – FLYER Teacher
• Examize
• CogniGuide
• Google Gemini

1.7. Đa dạng các loại câu hỏi

Thay vì một bài kiểm tra trắc nghiệm hoàn toàn, thầy cô hãy cho thêm phần tự luận, thảo luận nhóm, bài thực hành,… Ngoài tránh quay cóp, phương pháp này còn khuyến khích học sinh sáng tạo và tư duy nhiều hơn.

Gợi ý công cụ tạo đa dạng câu hỏi:

• Trợ giảng AI – FLYER Teacher
• OpExams
• Questgen

1.8. Tạo ngân hàng câu hỏi, thiết lập câu hỏi ngẫu nhiên

Tạo ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm với các câu hỏi ngẫu nhiên bao phủ nội dung của môn học, tạo điều kiện cho thầy cô kiểm tra kiến thức và kỹ năng của học sinh một cách tổng quát ở nhiều cấp độ khác nhau. Phương pháp này còn ngăn chặn việc “học vẹt”, học thuộc mà không hiểu bài.

Gợi ý công cụ tạo ngân hàng câu hỏi:

• Trợ giảng AI – FLYER Teacher
• My QuizMaker
• Random Question Generator

1.9. Đa dạng phương pháp đánh giá

Thầy cô có thể đa dạng hóa phương pháp đánh giá trong quá trình học bên cạnh các bài kiểm tra định kỳ. Ví dụ, đánh giá khả năng sáng tạo và áp dụng kiến thức của học sinh trong các tình huống thực tế. 

Không chỉ ngăn chặn gian lận thi cử, phương pháp này còn giúp:

• Xác định mức độ đạt được các mục tiêu dạy và học;
• Cải thiện kết quả học tập của học sinh;
• Hỗ trợ quá trình và hiệu suất giảng dạy của thầy cô.

1.10. Quản lý quyền truy cập vào thiết bị cá nhân

Ngay từ những buổi đầu tiên, thầy cô nên thiết lập quy tắc rõ ràng về việc sử dụng điện thoại và các thiết bị điện tử của học sinh. Ví dụ, yêu cầu các em đặt điện thoại lên bàn giáo viên trước giờ học hoặc giờ kiếm tra.

Để tránh gây áp lực cho học sinh, thầy cô có thể chuyển quy tắc này thành một “lợi ích” bằng cách tạo ra một “khu sạc”, cho phép các em cắm sạc điện thoại trong thời gian yêu cầu. Trường hợp một số học sinh vẫn cố gắng “qua mắt” giáo viên, thầy cô có thể cần sự hỗ trợ của máy phát hiện thiết bị điện tử để xử lý triệt để tình trạng này. 

1.11. Phần mềm chống đạo văn

Những phần mềm chống đạo văn phát hiện và ngăn chặn sao chép bằng cách phân tích ngôn ngữ và cấu trúc văn bản. Nhiều phần mềm còn có thể xác định sự giống nhau không tự nhiên giữa các bài làm, giúp giáo viên phát hiện gian lận một cách cụ thể nhất.

Một số phần mềm chống đạo văn phổ biến hiện nay và cơ chế hoạt động của chúng:

2. Phương pháp chống gian lận trong bài kiểm tra online

Cùng với sự phát triển của kỷ nguyên kỹ thuật số, ngày nay các bài kiểm tra online được tổ chức ngày càng nhiều. Nhiều phương pháp ngăn chặn gian lận trong thi cử truyền thống gần như không có hiệu quả với phương thức kiểm tra mới này. Vậy làm sao để quá trình kiểm tra trực tuyến được diễn ra công bằng, minh bạch và hiệu quả? Dưới đây là gợi ý 7 phương pháp ngăn chặn gian lận trong thi cử trực tuyến:

2.1. Sử dụng tính năng Chống gian lận của FLYER Teacher

Trợ giảng AI – FLYER Teacher là nền tảng quản lý dạy học dành cho giáo viên tiếng Anh. FLYER Teacher nổi bật với các công cụ AI & kho bài tập khổng lồ, giúp thầy cô tiết kiệm đến 80% thời gian cho các hoạt động soạn, giao, chấm chữa bài tập, và báo cáo kết quả học tập.

Mới đây, FLYER ra mắt “Chế độ mô phỏng kiểm tra” ở mục Giao bài tập về nhà. Chế độ này giúp học sinh trải nghiệm môi trường kiểm tra thực tế, đồng thời hạn chế gian lận với các tính năng: 

• Phát hiện hành vi rời khỏi bài làm, mở cửa sổ (tab) mới trên thiết bị.
• Khoá chức năng tra cứu từ điển thông minh.
• Khoá chức năng copy – paste và tìm kiếm từ khoá.
• Giới hạn thời gian làm bài.
• Không cho phép học sinh tua, dừng hoặc nghe lại audio của bài tập kỹ năng Nghe.

Trải nghiệm MIỄN PHÍ Chế độ mô phỏng kiểm tra trên FLYER Teacher ngay!

2.2. Đăng video hướng dẫn 

Tạo và đăng một video hướng dẫn cho kỳ thi trực tuyến và đề cập đến tính liêm chính trong học tập. Video này có thể gây ra tác động tâm lý đối với học sinh sau khi các em thấy và nghe giáo viên của mình thảo luận về tính liêm chính ngay trước khi bắt đầu kỳ thi, từ đó góp phần ngăn cản học sinh nghĩ đến việc gian lận.

2.3. Tạo nhiều phiên bản khác nhau cho bài kiểm tra

Thầy cô nên tạo ra các phiên bản khác nhau cho cùng một bài kiểm tra. Trong các kỳ thi trực tuyến, vẫn có trường hợp nhiều học sinh thi cùng một không gian vật lý. Việc có nhiều phiên bản bài thi khác nhau sẽ ngăn chặn vấn đề gian lận trong thi cử. 

2.4. Xác minh danh tính thực sự của người làm bài thi 

Mặc dù không phải lúc nào cũng xảy ra trường hợp “thi hộ”, nhưng việc xác minh danh tính thực sự của người làm bài thi vẫn là điều nên làm. Việc xác minh danh tính cũng có thể được thực hiện bởi một nhà cung cấp dịch vụ giám sát (ví dụ như ProctorExam), bằng cách so sánh tài liệu xác minh danh tính của người làm bài thi với hồ sơ sinh trắc học.

2.5. Sử dụng công nghệ giám sát

Một phương pháp ngăn chặn gian lận trong thi cử online được nhiều tổ chức, trường học áp dụng đó là sử dụng tùy chọn giám sát bằng điện thoại di động của ProctorExam. ProctorExam cung cấp tùy chọn bổ sung để giảm gian lận trong các kỳ thi trực tuyến thông qua việc sử dụng camera điện thoại di động của thí sinh. 

Hoạt động này hoàn toàn không xâm phạm thông tin cá nhân của của thí sinh. Camera điện thoại di động được sử dụng để quét toàn bộ không gian phòng trước khi bắt đầu kỳ thi và theo dõi không gian này trong suốt quá trình làm bài.

Ngoài ra, còn 2 phương pháp ngăn chặn gian lận trong thi cử trực tuyến được liệt kê trong bài báo đó là: Tạo câu hỏi mang tính tư duy; Sử dụng nhiều loại câu hỏi khác nhau. Hai phương pháp này đã được FLYER đề cập ở phần 1.

3. Tổng kết

Đảm bảo tính liêm chính trong các bài thi sẽ giúp cho quá trình đánh giá kết quả học tập của học sinh trở nên chính xác hơn. Trong bài viết này, FLYER đã tổng hợp 15 phương pháp ngăn chặn gian lận trong thi cử cả ở lớp học truyền thống và lớp học trực tuyến. Quan trọng nhất vẫn là giáo dục tư tưởng cho mỗi em học sinh, để các em rèn luyện tính trung thực và chuyên tâm học tập.

Phát hiện gian lận của học sinh nhanh chóng kể cả khi học sinh làm bài tại nhà? Thầy cô hãy đăng ký ngay form dưới đây để cùng FLYER trải nghiệm “Chế độ mô phỏng kiểm tra” MIỄN PHÍ!

Xem thêm:

• Game-Based Assessments là gì? Cách ứng dụng hiệu quả trong lớp học và ví dụ cụ thể
• Cooperative Learning là gì? 7 chiến lược ứng dụng Học tập hợp tác trong lớp học
• Kiểm soát thời gian trong giảng dạy: 7 tips xóa “cháy giáo án”